We are still in The Netherlands because we have once again postponed our return to Tokyo.

In fact we are considering all sorts of options for the coming months. Our move is planned for May; we may bring this forward. We have settled in an Amsterdam serviced apartment, trying as much as possible to continue normal life. We are working from the Amsterdam branches of our companies and Fedde is enjoying babysitting by his grandparents.

His Dutch language has improved tremendously in the past weeks, and he has seen more animals (sheep, ducks, horses, …) in these weeks than in 2 years Tokyo.

We were in the Netherlands during the quake & tsunami. Our friends and colleagues in Tokyo are shaken but unharmed. We were scheduled to fly back today but due to Narita airport being closed the KLM flight is canceled. We are now scheduled to depart next weekend.

In the meantime Fedde is enjoying extra time with opa and oma

lieve vrienden en familie,

Dank voor jullie zorgen naar aanleiding van de aardbeving van vandaag in Sendai. Met ons is alles in orde want wij zijn in Nederland (voorbereiding op onze terugkeer).

De berichten en beelden uit Japan zijn vreselijk. Wij hebben gesproken met collegas en vrienden. Het is vreselijk eng geweest. Op kantoor kwam het stucwerk van de muren. Collegas moesten 20+ verdiepingen naar beneden over schokkende trappen. En velen kunnen niet naar huis omdat de treinen nog niet rijden. Wij leven mee.

Groeten van David, Esther & Fedde

Bij Japan denkt menigeen aan supervolle treinen. Dat beeld klopt.
Zit je, of liever sta je, in de trein in de ochtendspits dan voelt het vaak alsof je hangt tussen de mensen. Sardientjes zitten ruim in hun blik vergeleken met Japanners in de ochtendspits. Op zulke momenten ben ik blij met mijn meer dan gemiddelde lengte (voor japanse begrippen dan). Doodeng vind ik het!

Maar de NS zal dromen van Japanse passagiers: ze zijn rustig, volgen instructies, maken niets vies, en klagen niet over gebrek aan ruimte ("wij vinden het ook niet leuk, maar het is niet anders").
Je hoort geen luide muziek uit ipods/walkmans, niemand die luidruchtig praat/belt, en er ligt geen afval op de grond (ondanks de afwezigheid van vuilnisbakken). Ook ruikt er niemand onfris (onderschat dat niet, het is een belangrijke factor als je zo dicht op elkaar staat).
Omdat iedereen rustig is, hoor je in de ochtend op de stations slechts de cadans van al die duizenden voetstappen. http://www.youtube.com/watch?v=mDYKfmcM5Y4&feature=related
En op de roltrappen geldt: links stilstaan, rechts lopen. Iedereen weet wat ie moet doen, en iedereen doet het ook. http://www.youtube.com/watch?v=6FGBBqQj_n0
Feike zei eerder al dat de mensen een beetje TE rustig zijn. Je wordt er soms wat ongemakkelijks van. http://www.youtube.com/watch?v=b0A9-oUoMug&NR=1

Hoewel iedereen zich dus al voortreffelijk gedraagt, zijn er toch nog gedrags-verbeter-campagnes. Zie hier posters die op alle stations hangen. Eerst waren dat "Please do it elsewhere" posters (http://scope.metrocf.or.jp/gallery/mp_gallery2009.html). Sinds vorig jaar zijn er "Please do it again" posters (http://scope.metrocf.or.jp/gallery/mp_gallery2010.html).

De treinen zijn ontzettend stipt. Een vertraging van enkele minuten haalt hier volgens mij het nieuws. Je kan dus ook nooit de trein opvoeren als excuus dat je te laat bent.
Tenzij er natuurlijk echt een keer vertraging is. In dat geval krijg je bij de uitgang van het station een briefje in je hand gedrukt waarop staat dat je trein vertraagd was. Dit briefje kan je dan aan je baas laten zien. Afgelopen week, na een hevige sneeuwbui, kreeg ik zo'n briefje (voor de tweede keer in 2,5 jaar tijd).  Op 15 februari 2011 (het 23ste jaar van de regeerperiode van de huidige keizer) had mijn trein 20 minuten vertraging.

Met dank aan Mascha nog een illustratie van de obsessie met het 'op tijd beginnen in de ochtend'. Een kat in t nauw maakt rare sprongen.
http://www.nu.nl/opmerkelijk/2057434/japanner-opgepakt-voor-smoesje-te-laat-komen.html

Nog zo'n leuk filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=7KE3DU42wcI&feature=related
Jullie denkt nu wellicht, tjonge jonge wat een volle treinen! Nou, dat denk ik ook nog steeds iedere ochtend. En dan prijs ik mijzelf gelukkig dat we aan een relatief rustige lijn wonen (zoiets als in het filmpje). Maar als je uit de voorsteden van Tokyo naar de stad moet, dan ziet je trein er 's morgens ongeveer zo uit: http://www.youtube.com/watch?v=eQdS5HY_O6k
Let wel deze mensen zitten dus een uur of langer in deze trein. En de trein stopt nog diverse malen op andere stations om nog meer mensen mee te nemen…
Niet getreurd. Als het echt niet meer past, dan komt de volgende trein een paar minuten later, en sta je vooraan in de rij

Nog iets anders wat mij altijd opvalt: iedereen draagt zwart/wit. Er zijn nauwelijks blauwe of grijze pakken, laat staan een vrolijker kleurtje!

Tassen zijn natuurlijk lastig in zon volle trein. Het goede nieuws: het is zo veilig dat je niet bang hoeft te zijn dat iemand iets uit je tas neemt. Ongeloofkijk maar waar, veel handtassen hebben niet eens een rits, de telefoontjes en portemonaies liggen zo voor het grijpen (als je je armen er tenminste naar toe kan bewegen). Grote tassen krijg je echter onmogelijk de trein in. Dat hoeft ook niet want er is hier een goedkope pakketdienst: Takkyubin. Je stuurt je bagage gewoon vooruit (en die wordt dan op het afgesproken tijdstip op de juiste locatie afgeleverd, daar kan je op rekenen).
Op bepaalde lijnen zitten sommige handjes kennelijk toch wat los, want daar zijn in de spits vrouwenwagons. Het blijft voor mij onbegrijpelijk dat je je handtas niet hoeft te beschermen maar vrouwen wel…

Het lijkt wel of er in de trein slechts drie activiteiten geoorloofd zijn: boek/krant lezen, slapen, of met je mobiele telefoon bezig zijn (mailen, TV kijken, spelletje spelen, etc maar niet telefoneren). Slechts een enkeling maakt een praatje met zijn/haar buurman. Maar dit alles kan natuurlijk niet als je platgedrukt wordt, dus dat is meestal later op de dag…

Laat ik ter afsluiting vermelden dat de treinen wel vol zijn maar ook een fantastisch efficient en betrouwbaar vervoermiddel. Je moet er niet aan denken dat al deze mensen iedere ochtend in een auto in de file gaan staan. Alles is in Japan geregeld rondom het openbaar vervoer. Hierboven gaat het alleen over stadstreinen; er zijn ook bussen, taxis, en niet te vergeten de Shinkansen voor langere afstanden.

Onze wekelijkse Date Night voerde ons vorige week naar Cafe Antwerp (http://www.belgianbeercafe.jp/). Daar kan je lekker Belgisch eten en nog lekkerder Belgisch bier drinken. Alles overheerlijk klaargemaakt, alleen zijn de porties wat klein.

Op het menu staan o.a. mosselen, worst, waterzooi, asperges, kaas, wafels, chocoladetaart en natuurlijk patat (niks niet slap, heerlijk knapperig zijn ze daar). Bij de patat frites kan je zelf je saus kiezen: ketchup (meest gebruikelijk in Japan), tartaar, mosterd, mayonaise (ongebruikelijk in Japan), Samurai etc.

Samurai?!? Dat wilden we wel eens proberen. Samurai saus blijkt mayonaise met wasabi (http://nl.wikipedia.org/wiki/Wasabi). Qua naam en pit heeft het wat mij betreft wel wat weg van een patatje oorlog; een gat in de markt denk ik. Kennen we iemand met een snackbar?

Fotos zijn gemaakt met de telefoon, kwaliteit is helaas niet wat u van ons gewend bent, maar David lacht wel lief.

De finish is in zicht… in mei terug naar Nederland.

Het is tijd voor een Fedde-blogje, want dat is al weer een tijdje geleden. Kijk maar eens wat een kerel hij al is geworden. 

Fedde houdt momenteel bijzonder veel van bubu (bus), kopte (helikopter), hu-huhu (trein), wiewie (vliegtuig), wawa (vrachtwagen) en taki (taxi). Ieder van deze vervoermiddelen wordt met bijzonder veel enthousiasme begroet; en Fedde betrekt zijn gezelschap graag in deze. In onderstaand filmpje wandelen we in de buurt van (mega-station) Shinagawa en passeert de zoveelste trein. David is niet meteen enthousiast, dus Fedde zet alles op alles om zijn aandacht op de trein te vestigen
Zijn enthousiasme is ook nog eens bijzonder aanstekelijk. Jullie begrijpen dat de treinreizen in december (naar Osaka en Nagano) minstens zo leuk waren als de attracties ter plaatse. In de wijk Jiyugaoka is een restaurant met een geweldig terras. Het ligt namelijk direct naast de spoorbaan; dat is genieten!

Download Fedde Trein 1 

Op sportgebied wordt ook vooruitgang geboekt. Hier zijn de laatste voetbalplaatjes; zie hoe soepel hij die bal (linksbenig) aanneemt en paast. Sinds een paar dagen oefent hij zich ook in op de grond vallen en dan aanstellerig 'auau' roepen… Papa hoopt stiekem op een grootse carrière bij Ajax, of anders toch wel een als profwielrenner. Dat laatste zal dan (zo te zien) wel veldrijden worden.

Sinds oktober gaat Fedde een ochtend per week naar een preschool (wij zouden het peuterspeelzaal noemen). De voertaal is Engels, maar de meeste andere kindertjes zijn Japans. Hij vindt het er geweldig: spelen met de andere kinderen, nieuwe dingen leren, be-grote-broert worden door de oudere kinderen, en regelmatig een feestje (nazomerfestival in Yukata, halloween, thanksgiving, kerst). Hij blijkt op school (net als thuis overigens) een lieve jongen.

Fedde's beste vriendjes zijn allemaal vriendinnetjes. Het is geweldig leuk om te zien hoe die kleintjes samen spelen. Als ze elkaar leuk vinden dan wordt het een dolle boel. Dit is buurmeisje Miyu (3 maanden ouder). Ze komen elkaar tegen voor de deur of in het park. Samen zijn ze sprekend Jip & Janneke; ze vinden elkaars fiets het leukst, bedenken nieuwe spelletjes, gluren door de voordeur als er te veel tijd verstrijkt tussen twee afspraken, hollen of fietsen eindeloos achter elkaar aan, en laten af en toe een traan.

Met andere vriendjes gaat het eigenlijk net zo (alleen moeten we dan een afspraak maken). En als er even geen vriendje is om mee te spelen dan wil Beer (die eigenlijk een hond is) wel spelen: hapje voor Fedde, hapje voor Beer.

Vanuit Japan de allerbeste wensen voor het nieuwe jaar!

Al voor de kerst kwamen wij helemaal in hoger sferen door bezoekjes aan de 'Duitse' kerstmarkt in Roppongi. Je kan er (belachelijk dure) kerstversieringen kopen en gezellig eten en drinken. Wij werden gelokt door de belofte van bratwurst, gluhwein en appelpannenkoekjes (tja, zo zijn we er tegenwoordig aan toe. Op zijn Aziatisch plannen wij tripjes om iets speciaals te eten). Het was overheerlijk, en bijzonder lollig.

De kerstdagen hebben wij in Osaka doorgebracht. Een stad die wat ons betreft een beetje op Chicago lijkt: veel wolkenkrabbers, winderig, en ruimer in opzet dan Tokyo. Ondanks de hoogbouw speelt veel van het openbare leven zich onder de grond af: talloze winkelcentra en restaurants liggen in de eindeloze kelders onder de straten en gebouwen, vaak meerdere verdiepingen diep.
Osaka heeft naast een geweldig zee-aquarium en een fantastisch uitzicht vanuit de Umeda Sky Building, ook een Nederlands pannenkoekenrestaurant met de naam Oude Kaas (zie website)! Ik had mij enorm verheugt op de Hollandse lekkernijen (incl. bitterballen), maar het bleek het enige restaurant in Japan dat gesloten was met kerst. Een kleine teleurstelling die de pret niet al te zeer heeft gedrukt.

      
 
Over Osaka valt verder nog te vertellen dat het tot veel grappen leidt op kantoor. De collegas uit de regio worden 'gepest' met hun accent, zakelijke houding en andere rariteiten. Zo zouden ze in OSaka vragen "Hoe gaan de zaken" ipv "Hoe gaat het". En zo zou het normaal zijn om korting te vragen bij grote aankopen (afdingen is in Tokyo not done). Ik sympatiseer met alle Japanners met een zachte G.

Tot slot hebben Fedde en ik ook nog een tripje naar de makaken nabij Nagano gemaakt. Deze wilde apen baden in de onsen (natuurlijk warmwaterbron). Het is hartstikke leuk want je kan er heel dichtbij komen. Het dorpje Yudanaka zelf heeft een mooi oud centrum met een heleboel hotels en onsen. Ik heb dus weer heerlijk gebadderd.

Bij Nagano was het natuurlijk wel wat fris, maar vergeleken bij de huidige Nederlandse ijstijd is het nauwelijks noemenswaardig. In Tokyo hebben we nog steeds aangenaam herfstweer; een graad of 10 en veel zon…

Wekelijks krijgen wij NRC de Week in de bus; en zo komt het dat we volledig op de hoogte zijn van Youp's klantenservice leed. Ik lees die verhalen met angst en beven, want ik ben me er erg van bewust dat we inmiddels gewend zijn aan goede service. Hoe gaan wij het volgend jaar bij terugkomst redden?!? Wij moeten dan tenslotte heel wat abonnementen en aansluitingen aanvragen.

Ter aanvulling op de klachten van Youp wil ik graag een suggestie doen.
Vandaag had ik werklui over de vloer omdat een onderdeel van onze verwarmingsketel terug was geroepen door de fabrikant. De makelaar belde er vorige week over; of ik zo vriendelijk wilde zijn om een geschikt tijdstip te noemen waarop het kon worden vervangen (!1!).
Keurig op tijd (!2!) stond er vanmorgen een drietal op de stoep. Twee mannen om de ketel te vervangen en een (in pak) om het woord te voeren. Deze laatste boog een aantal keer en probeerde uit te leggen wat er aan de hand was maar dat begreep ik niet.

Tot dusverre nog niks geks, want hier in Japan mag je altijd de datum en tijd kiezen (weekend en feestdagen is meestal ook mogelijk) en ze komen dan ook op de afgesproken tijd. Dat geldt voor de pakketpost, leveringen van de supermarkt, reparaties, … en voor een klus komen ze altijd met veel mankracht. Als er op kantoor bijvoorbeeld een lamp moet worden vervangen, dan komen er 3 mensen. Een op de ladder om de lamp uit en in te draaien, een onderaan de ladder om de oude lamp aan te nemen en de nieuwe lamp aan te geven, en een met een schrijfblok in de hand om de administratie te doen en eventuele vragen te beantwoorden. Tja, in mijn bescheiden Hollandse beleving kan het derde mannetje wel worden wegbezuinigd maar de mensen hier zijn kennelijk gehecht aan deze service.

Nadat ze (mannetje een en twee natuurlijk) een kleedje op de vloer hadden gelegd om vervuiling en beschadiging te voorkomen (!3!) gingen ze aan de slag. De klus was snel geklaard en ook helemaal niet vies, luidruchtig, of anderszins onaangenaam. Desondanks bood mannetje drie duizendmaal zijn excuses aan voor het ongemak en gaf hij me een doos chocolaatjes (!4!).
Do I need to say more?!? 

Iedere herfst in Tokyo (het is inmiddels mijn derde) komt met twee enorme ergernissen…

Ergenernis 1) Verwarming:
Zes maanden per jaar zou het hier in Tokyo zowel binnen als buiten bijzonder aangenaam kunnen zijn zonder enig menselijk ingrijpen. Helaas denken de Japanners daar anders over en starten zij de verwarming op zodra de temperatuur in september onder de 25 graden Celsius zakt.
De verwarming blijft dan tot mei op een "comfortabele" 27 graden afgesteld. Het is daarom op Japanse kantoren in de herfst, winter en lente echt niet te harden. Ik draag altijd iets met korte mouwen en een colbertje dat de gehele dag voor de sier op mijn bureaustoel hangt. Een Japanse collega daarentegen zit nu al weer met een gewatteerde deken over haar benen omdat ze het koud heeft. Een andere collega heeft in de winter vaak een hot-pack in haar onderrug.
Soms ga ik tegen beter weten in op zoek naar een beetje verkoeling; dan eindig ik altijd (in mijn korte mouwen) buiten, want op het toilet moet je ook niet zijn voor een opfrisser. Het water uit de (automatische) kraan is lauwwarm en de toiletbril is verwarmd. Dit laatste kan je overigens wel zelf aan- en uitschakelen. Hilarisch was de email van het Building Management afgelopen juni met het vriendelijke verzoek om de toiletbrilverwarming in de zomer uit te schakelen om energie (en CO2 uitstoot) te beperken. Wat een opluchting! Het was echt vervelend dat sommige verdiepinggenoten in juni nog steeds op een verwarmde bril wilden zitten.
Niet alleen op kantoor wordt het warm gestookt, ook in winkels en warenhuizen slaat de warme lucht in je gezicht bij binnenkomst. Vaak doe ik mijn jas uit als ik een warenhuis binnenga.

Ergenernis 2) de schoolharmonie uit onze wijk
wat nu?!? ik kom nog wel uit een dorp met een harmonie en een fanfare. hartstikke leuk toch?!?
Ik maak nu mijn 5e seizoen scholharmonie mee, en ze hebben nog nooit (NOOIT) iets anders gespeeld dan 'Obladie Oblada…' en 'Oh when the Saints…'
Iedere ochtend in het voor- en najaar, als het droog is, om een uur of 9 beginnen ze weer. Gelukkig mag ik een paar dagen in de week voor 9 uur naar mijn werk. Krijgt die leraar nou nooit eens de ingeving een ander stuk te proberen?

Toen ik van de week in mijn korte mouwen Obladie Oblada zat te neurieen op mijn werk kwam ik op het idee de andere Japan-gangers eens te vragen naar hun ergernissen. Ik stuurde een email aan Art, Fred & Martine, Everard, Everard & Joke, Feike & Joke Be, Karin & Jop, Vinca & Menno, Willibrord & Mascha, Erwin, Taco  & Lisette: "Al dat positieve gedoe over Japan, het is najaar en tijd voor een beetje gezeur op de blog. Helpen jullie mee met een ergernissen top 10?"

De reacties kwamen wat aarzelend op gang. 
Everard en Fred lieten telefonisch weten mij niet van dienst te kunnen zijn met ergernissen. Hun ervaringen waren louter positief.
Feike: "Ik kan me niet voorstellen dat je op 10 ergernissen kan komen."
Erwin: "Je wil ergernissen op je blog? Ergernissen uit Japan? Ik kan me niet voorstellen dat er ergernissen waren, in elk geval niet voor mij. Of…"
En Mascha maakte het nog mooier: "Ergernissen in Japan. Bestaat dat? Ik heb gedacht en gedacht en gedacht en kon echt niet iets bedenken waar ik me aan gestoord heb. Behalve dan misschien dat alles eigelijk TE perfekt is."

Toch kwamen er wel wat pijnpuntjes naar boven, soms zelfs letterlijk.
Feike en Lisette beklagen zich over de vele malen dat zij hun hoofd stootten, aan (te) lage deurposten bijvoorbeeld. Grappig dat zij ook beiden klagen over het dure fruit (helemaal waar, een appel kost hier al gauw €2,50, en een mango doet €5,00. De kwaliteit is overigens wel altijd uitstekend). Is er een verband tussen het eten van fruit en lang worden?
David beklaagt zich alleen over de prijs van een biertje…

Behalve dat de mensen hier gemiddeld korter zijn, zijn ze gemiddeld ook wat dunner. En heupen en borsten hebben ze al helemaal niet. Lisette klaagt dan ook terecht dat ze "NERGENS kleding kon vinden groter dan Small". En Joke verwoordt het als volgt: "je kunt nooit eens denken dat je de slankste bent."
Helemaal mee eens dames, ik heb het kopen van kleding in Japan helemaal opgegeven; mijn maat LL (!!!) is hier moeilijk te krijgen. Evenals schoenen groter dan maat 38. Een kleine pleister op de wonde is een bezoekje aan de onsen. Dan zie je dat ook Japanse vrouwen vetrollen hebben.

Een andere ergernis is de drukte. Erwin en Lisette noemen de overvolle treinen waar mensen zich in moeten duwen. David ziet de drukte inmiddels overal: "in de metro, op straat, op de roltrap, nooit eens een rustig moment."
Maar al die mensen zijn dan toch weer te rustig volgens Feike: "in de metro in Tokyo zijn de mensen net iets TE rustig. Daar werd ik wel een beetje ongemakkelijk van."
Mascha voegt daar dan nog de geluiden in de metro aan toe: "Het piepje in de metro gaat na een tijdje een beetje irriteren." 

En het is niet helemaal onterecht dat je wat ongemakkelijk kan worden van "de overdreven aardige mensen die alijd maar blijven glimlachen" zoals Erwin zegt. Want soms sta je echt met een mond vol tanden als blijkt dat die glimlach inderdaad niet past bij onze interpretatie van een glimlach.
Lisette maakte mee dat ze vriendelijk glimlachend de straat op werd gezet: "De O zo gastvrije mevrouw van een sushi tent op de markt die ons een bordje onder de neus duwde met de mededeling dat zij geen buitenlanders in haar sushitent wilde ontvangen."
Helaas geen unicum, wij zijn ook al eens weg gestuurd. Je druipt dan van vol ongeloof af, en later word je pas boos. Dat dat zomaar mag!

Er zijn ook wat klachten over het eten. Erwin beklaagt zich over "de rijst die je na een paar dagen de neus uit komt." En Lisette heeft Uni (zee-orchidee) op haar sushi aangetroffen: "Die VIEZE bruine sushi, ik weet niet meer hoe t heet. Het was een een slijmerige substantie…" en "Geen lekker bruin brood" kunnen vinden. Over dat laatste kunnen wij ook nog wel een pagina frustratie spuien.

En dan nog die taal. Erwin beklaagt zich over "al die rare tekens zijn die je niet kunt lezen". En Joke vindt het jammer dat ze niet mee kan luisteren met andermans (telefoon)gesprekken. Alhoewel Mascha dan weer schoorvoetend toegeeft dat "deze taal tegen haar verwachtingen in eigenlijk wel heel vriendelijk en zacht klinkt, vooral omdat Japanners zo extreem beleefd en netjes zijn."

En wij zouden toch geen Nederlanders zijn als we niet ook nog even gingen klagen over het weer.
Erwin: dat je een week gaat in de mooiste tijd van het jaar en dan in een typhoon terecht komt…
Lisette: het plakkerige weer in de zomer? Waardoor je heel veel was hebt omdat je 3 x per dag van kleren moet wisselen.

Nu zijn we toch al een heel eind op weg naar 10 ergernissen. Graag wil ik het bij tien laten, dus tot slot:
10a) Joke: De extreem lange werktijden – dat kan David beamen
10b) Lisette: Het wordt erg vroeg donker
10c) David: bureaucratie
10d) Feike: een stinkende kamer in een van de hostels. Ze had net verse bamboematjes neergelegd
10e) David: die mensen die nooit eens zelf kunnen nadenken en het simpelste dingetje moeilijk maken.
10f) Lisette: De Japanse muggen die enorme bulten veroorzaken!
10g) Lisette: het Vliegveld is ver van de stad.
     Ik zou daar zelf aan toe willen voegen dat niet alleen het vliegveld… maar het hele land zo ver weg ligt!
10h) …

Zo, dat lucht op!