Bij Japan denkt menigeen aan supervolle treinen. Dat beeld klopt.
Zit je, of liever sta je, in de trein in de ochtendspits dan voelt het vaak alsof je hangt tussen de mensen. Sardientjes zitten ruim in hun blik vergeleken met Japanners in de ochtendspits. Op zulke momenten ben ik blij met mijn meer dan gemiddelde lengte (voor japanse begrippen dan). Doodeng vind ik het!

Maar de NS zal dromen van Japanse passagiers: ze zijn rustig, volgen instructies, maken niets vies, en klagen niet over gebrek aan ruimte ("wij vinden het ook niet leuk, maar het is niet anders").
Je hoort geen luide muziek uit ipods/walkmans, niemand die luidruchtig praat/belt, en er ligt geen afval op de grond (ondanks de afwezigheid van vuilnisbakken). Ook ruikt er niemand onfris (onderschat dat niet, het is een belangrijke factor als je zo dicht op elkaar staat).
Omdat iedereen rustig is, hoor je in de ochtend op de stations slechts de cadans van al die duizenden voetstappen. http://www.youtube.com/watch?v=mDYKfmcM5Y4&feature=related
En op de roltrappen geldt: links stilstaan, rechts lopen. Iedereen weet wat ie moet doen, en iedereen doet het ook. http://www.youtube.com/watch?v=6FGBBqQj_n0
Feike zei eerder al dat de mensen een beetje TE rustig zijn. Je wordt er soms wat ongemakkelijks van. http://www.youtube.com/watch?v=b0A9-oUoMug&NR=1

Hoewel iedereen zich dus al voortreffelijk gedraagt, zijn er toch nog gedrags-verbeter-campagnes. Zie hier posters die op alle stations hangen. Eerst waren dat "Please do it elsewhere" posters (http://scope.metrocf.or.jp/gallery/mp_gallery2009.html). Sinds vorig jaar zijn er "Please do it again" posters (http://scope.metrocf.or.jp/gallery/mp_gallery2010.html).

De treinen zijn ontzettend stipt. Een vertraging van enkele minuten haalt hier volgens mij het nieuws. Je kan dus ook nooit de trein opvoeren als excuus dat je te laat bent.
Tenzij er natuurlijk echt een keer vertraging is. In dat geval krijg je bij de uitgang van het station een briefje in je hand gedrukt waarop staat dat je trein vertraagd was. Dit briefje kan je dan aan je baas laten zien. Afgelopen week, na een hevige sneeuwbui, kreeg ik zo'n briefje (voor de tweede keer in 2,5 jaar tijd).  Op 15 februari 2011 (het 23ste jaar van de regeerperiode van de huidige keizer) had mijn trein 20 minuten vertraging.

Met dank aan Mascha nog een illustratie van de obsessie met het 'op tijd beginnen in de ochtend'. Een kat in t nauw maakt rare sprongen.
http://www.nu.nl/opmerkelijk/2057434/japanner-opgepakt-voor-smoesje-te-laat-komen.html

Nog zo'n leuk filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=7KE3DU42wcI&feature=related
Jullie denkt nu wellicht, tjonge jonge wat een volle treinen! Nou, dat denk ik ook nog steeds iedere ochtend. En dan prijs ik mijzelf gelukkig dat we aan een relatief rustige lijn wonen (zoiets als in het filmpje). Maar als je uit de voorsteden van Tokyo naar de stad moet, dan ziet je trein er 's morgens ongeveer zo uit: http://www.youtube.com/watch?v=eQdS5HY_O6k
Let wel deze mensen zitten dus een uur of langer in deze trein. En de trein stopt nog diverse malen op andere stations om nog meer mensen mee te nemen…
Niet getreurd. Als het echt niet meer past, dan komt de volgende trein een paar minuten later, en sta je vooraan in de rij

Nog iets anders wat mij altijd opvalt: iedereen draagt zwart/wit. Er zijn nauwelijks blauwe of grijze pakken, laat staan een vrolijker kleurtje!

Tassen zijn natuurlijk lastig in zon volle trein. Het goede nieuws: het is zo veilig dat je niet bang hoeft te zijn dat iemand iets uit je tas neemt. Ongeloofkijk maar waar, veel handtassen hebben niet eens een rits, de telefoontjes en portemonaies liggen zo voor het grijpen (als je je armen er tenminste naar toe kan bewegen). Grote tassen krijg je echter onmogelijk de trein in. Dat hoeft ook niet want er is hier een goedkope pakketdienst: Takkyubin. Je stuurt je bagage gewoon vooruit (en die wordt dan op het afgesproken tijdstip op de juiste locatie afgeleverd, daar kan je op rekenen).
Op bepaalde lijnen zitten sommige handjes kennelijk toch wat los, want daar zijn in de spits vrouwenwagons. Het blijft voor mij onbegrijpelijk dat je je handtas niet hoeft te beschermen maar vrouwen wel…

Het lijkt wel of er in de trein slechts drie activiteiten geoorloofd zijn: boek/krant lezen, slapen, of met je mobiele telefoon bezig zijn (mailen, TV kijken, spelletje spelen, etc maar niet telefoneren). Slechts een enkeling maakt een praatje met zijn/haar buurman. Maar dit alles kan natuurlijk niet als je platgedrukt wordt, dus dat is meestal later op de dag…

Laat ik ter afsluiting vermelden dat de treinen wel vol zijn maar ook een fantastisch efficient en betrouwbaar vervoermiddel. Je moet er niet aan denken dat al deze mensen iedere ochtend in een auto in de file gaan staan. Alles is in Japan geregeld rondom het openbaar vervoer. Hierboven gaat het alleen over stadstreinen; er zijn ook bussen, taxis, en niet te vergeten de Shinkansen voor langere afstanden.